Zicht op Sturingsdynamiek
Over het onderzoek
Het Nederlandse onderwijs kent onderwijsbesturen met veel automie en veel organisaties die tussen het centrale niveau van de rijksoverheid en het decentrale niveau van de onderwijsbesturen functioneren. Bovendien proberen ook bínnen onderwijsbesturen diverse actoren direct of indirect invloed uit te oefenen op de onderwijspraktijk. Al die actoren samen zorgen voor wat we in dit onderzoek 'sturingsdynamiek' noemen: een patroon van relaties en interacties waarmee sturing op het onderwijs plaatsvindt. Het doel van dit onderzoeksprogramma is te beschrijven hoe sturing daadwerkelijk vorm krijgt in het Nederlandse onderwijs, en hoe die vorm al dan niet doorwerkt tot dagelijkse praktijk van het onderwijs.
Centrale onderzoeksvraag
Welke sturingsdynamiek ontstaat in complexe onderwijsstelsels, binnen onderwijsbesturen voor voortgezet - en middelbaar beroepsonderwijs, en hoe is deze sturingsdynamiek van invloed op de onderwijspraktijk?
Onderdelen
Het onderzoek omvat een analyse van het onderwijsbeleid in het voortgezet- (VO) en middelbaar beroepsonderwijs (MBO) gericht op drie beleidsthema's: taal- en rekenprestaties, de school als 'lerende organisatie' en burgerschapsvorming. Daarnaast deden we rond dezelfde drie beleidsthema's onderzoek bij negen VO-besturen met daarbinnen vijftien scholen, en bij negen MBO-besturen met daarbinnen zeventien onderwijsteams. We interviewden in totaal meer dan 200 bestuurders, leden van raden van toezicht en medezeggenschap, directeuren, schoolleiders, teamleiders en docenten. Door de opzet en dankzij minitieuse codering en analyse, maakten we patronen in sturing zichtbaar.
Onderzoeksteam
- Edith Hooge, Hoogleraar Onderwijsbeleid en Governance, Universiteit van Amsterdam
- Henno Theisens, Hoogleraar Ambtelijk en Bestuurlijk vakmanschap, TIAS School for Business and Society & Lector Public Governance De Haagse Hogeschool
- Sietske Waslander (projectleider), Hoogleraar Sociologie, TIAS School for Business and Society, Tilburg University
Aan document analyse, interviews en veldwerk werkten mee Tineke Drewes, Cissy Pater en Fred Verbeek
Publicaties op basis van dit onderzoeksproject
Voor professionals
(2023). Smachten naar samenhang. Adviesrapport nav de monitor strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Download
(2021). Covid-19 en bestuurlijk (on)vermogen in het onderwijs. Download
(2021). NPO: gecompliceerd beleid in een complex stelsel. Download
(2017). Help! Sturingsoverload. Download
(2017). School overbelast door sectorraden, platforms, advies. Link
(2017). De school raakt stuurloos door aangroei van instanties. Link
(2017). Zicht op sturingsdynamiek. Download
Academische artikelen
(2023). Getting policy done in educational practice: What happens when multiple central government policies meet clusters of organization routines in schools. Journal of Educational Change Download
(2021). The many shapes and sizes of meta-governance. An empirical study of strategies applied by a well-advanced meta-governor: the case of Dutch central government in education. Public Management Review Download
(2020). Steering in complex education systems: why similar aims can have dramatically different results, Journal of Education Policy Download
(2019). Sturing van burgerschapsvorming door de overheid? Tussen staatspedagogiek en persoonlijkheidspedagogiek, Pedagogische Studiën Download
(2016). Governance dynamics in complex decentralized education systems. Editorial of the special issue. European Journal of Education Download
(2016). Steering Dynamics in the Dutch Education System, European Journal of Education Download
(2016). Steering dynamics in complex education systems. An agenda for empirical research. European Journal of Education Download
Conferentie papers
(2019). Dynamics in clusters of organisation routines and the logic of complementarity: the case of schedules of Dutch secondary schools. Paper presented at the 35th EGOS Colloquium of the European Group for Organizational Studies, July 4-6, Edinburgh. Download
(2017). Studying steering dynamics using Foucault's concept of governmentality. Paper presented at the 2017 AERA Conference, 27 April - 1 May, San Antonio, Texas. Download
(2017). How exceptional are the Dutch? Identifying general and country-specific characteristics of governance in multi-layered polycentric education systems. Paper presented at the 2017 AERA Conference, 27 April - 1 May, San Antonio, Texas. Download
(2017). Raising standards, learning organisations and civic education: steering dynamics at the national level in the Netherlands. Paper presented at the 2017 AERA Conference, 27 April - 1 May, San Antonio, Texas. Download
(2017). Steering dynamics and teachers' daily practice: steering overload in Dutch secondary school boards. Paper presented at the 2017 AERA Conference, 27 April - 1 May, San Antonio, Texas. Download
Onderzoeksrapporten
(2017). Bijlagen bij: Zicht op Sturingsdynamiek. Download.
(2017). Sturingsdynamiek in onderwijs op stelselniveau: lenige netwerksturing door de overheid. Download
(2017). Sturingsdynamiek in het voortgezet onderwijs. Download
(2017). Sturingsdynamiek in het middelbaar beroepsonderwijs. Download
(2016). Steering network dynamics in educational systems: an international comparison. Working paper. Download
